SHGM’nin Yeni SHT-İHA Taslağı Yayınlandı: 500 Gram Altı Drone Kullananları Neler Bekliyor?

Türkiye’de drone kullanıcılarını yakından ilgilendiren yeni İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA) taslağı yayımlandı. Avrupa Birliği’nin EASA mevzuatı temel alınarak hazırlanan yeni düzenleme, drone operasyonlarını “Açık”, “Özel” ve “Sertifikalı” olmak üzere üç kategori altında topluyor. Taslakta özellikle 500 gram altı drone kullanıcılarını ilgilendiren önemli değişiklikler yer alıyor.

500 Gram Altı Drone Kullanıcıları İçin En Önemli Değişiklik

Taslağa göre 500 gramın altındaki dronları kullanan pilotlar için çevrimiçi eğitim ve sınav zorunluluğu bulunmuyor. Ayrıca bu sınıftaki dronları kullananlar için belirli durumlarda asgari yaş şartı da aranmıyor.

Ancak bu durum, 500 gram altındaki tüm dronların tamamen kayıt dışı kalacağı anlamına gelmiyor.

Taslakta yer alan düzenlemeye göre;

500 gram ve üzerindeki tüm dronlar için kayıt zorunlu.

Bunun yanında;

500 gramın altında olsa bile üzerinde kamera, mikrofon veya kişisel veri toplayabilecek sensör bulunan dronları işletenlerin de SHGM kayıt sistemine kayıt olması gerekiyor.

Bu kapsamda;

Insta360 Antigravity A1
DJI Mini serisi
DJI Neo
DJI Avata
DJI Flip
DJI Mini 4 Pro
DJI Mini 5 Pro
Kamera taşıyan benzer tüm dronlar

taslakta belirtilen kayıt kapsamına girebilecek ürünler arasında yer alıyor.

Kayıt sonrasında işleticiye tek bir dijital kayıt numarası verilecek ve bu numaranın kullanılan tüm dronlar üzerinde görünür şekilde bulunması gerekecek.

Drone Uçuşları Artık Üç Ana Kategoriye Ayrılıyor

Yeni sistemde drone operasyonları üç farklı risk seviyesine göre sınıflandırılıyor:

Açık Kategori

Düşük riskli uçuşları kapsıyor.

Bu kategori için önceden operasyon yetkilendirmesi veya işletici beyanı gerekmiyor.

Açık kategorideki uçuşlar;

Görsel görüş hattı içerisinde (VLOS)
En fazla 120 metre (400 feet) yükseklikte
İnsanların üzerinden uçmadan
Tehlikeli madde taşımadan

gerçekleştirilebiliyor.

Özel Kategori

Açık kategori sınırlarını aşan operasyonları kapsıyor.

Bu kategoride uçuş yapmak isteyenlerin;

Risk değerlendirmesi (SORA) hazırlaması,
SHGM’den operasyonel yetkilendirme alması
veya
Standart senaryo (STS) kapsamında beyan vermesi gerekiyor.

Sertifikalı Kategori

Yüksek riskli operasyonlar için oluşturulmuş kategori.

Aşağıdaki operasyonlar sertifikalı kategoriye giriyor:

Kalabalık insan toplulukları üzerinde uçuşlar
İnsan taşımacılığı
Tehlikeli madde taşımacılığı
SHGM’nin yüksek riskli olarak değerlendirdiği diğer operasyonlar

Türkiye’de Drone Uçuş Bölgeleri Değişiyor

Yeni taslakta hava sahaları üç farklı bölgeye ayrılıyor.

Serbest Bölge (Yeşil Bölge)

Belirlenen irtifa ve şartlar altında operasyonel izin gerekmeyen alanlar.

Özel İzne Tabi Bölge (Kırmızı Bölge)

Bu bölgelerde uçuş yapabilmek için SHGM’den operasyonel yetkilendirme alınması gerekiyor.

Uçuşa Yasak Bölge

Drone operasyonlarının tamamen yasaklandığı alanlar olarak tanımlanıyor.

Taslakta bölgelerin koordinatları veya güncel haritaları yer almıyor. Ancak SHGM’nin bu bilgileri dijital formatta yayımlayacağı belirtiliyor.

Uçuş İzni Nasıl Alınacak?

Taslakta tüm uçuşlar için izin zorunluluğu getirilmiyor.

Açık kategori kapsamında ve serbest bölgelerde yapılan uçuşlarda önceden operasyonel izin gerekmiyor.

Ancak;

Özel kategori operasyonları,
Kırmızı bölgelerde yapılacak uçuşlar,
BVLOS operasyonları,
Riskli görevler

için SHGM’den operasyonel yetkilendirme alınması gerekiyor.

İHATTYS Dönemi Başlıyor

Taslağın en dikkat çekici maddelerinden biri de İnsansız Hava Aracı Takip ve Trafik Yönetim Sistemi (İHATTYS).

SHGM tarafından işletilecek sistem sayesinde;

Drone uçuşları takip edilecek,
Uçuş izinleri dijital ortamda yönetilecek,
Hava sahası kısıtlamaları yayınlanacak,
Çatışma riski oluşturan operasyonlar tespit edilebilecek.

Açık kategori kullanıcılarının da uçuş öncesinde İHATTYS üzerinden güncel hava sahası ve bölge bilgilerini kontrol etmesi gerekecek.

Uzaktan Tanımlama (Remote ID) Geliyor

Taslakta ilk kez Uzaktan Tanımlama Sistemi (Remote ID) tanımı da yer aldı.

Bu sistem sayesinde drone;

Kimlik bilgilerini,
Konumunu,
Uçuş durumunu

uçuş sırasında dijital olarak yayınlayabilecek.

Drone Sınıfları Yeniden Tanımlanıyor

Yeni düzenleme Avrupa’daki sınıflandırma sistemini temel alıyor.

Drone sınıfları şu şekilde tanımlanıyor:

C0: 500 gram altı
C1: 900 gram altı
C2: 4 kg altı
C3: 25 kg altı
C4: 25 kg altı (otomatik kontrol modu olmayan)
C5: Kontrollü operasyonlar
C6: BVLOS operasyonları

Sonuç

Yeni SHT-İHA taslağı yürürlüğe girmesi halinde Türkiye’deki drone mevzuatında son yılların en kapsamlı değişikliklerinden biri gerçekleşecek.

Taslağa göre;

✅ 500 gram altındaki dronlar için sınav zorunluluğu kaldırılıyor.

✅ Açık kategoride belirli şartlar altında uçuşlar için ön izin gerekmiyor.

✅ Kamera taşıyan 500 gram altı dronlar da kayıt kapsamına giriyor.

✅ İHATTYS ile dijital takip ve trafik yönetimi sistemi kuruluyor.

✅ Remote ID ve Avrupa tipi drone sınıflandırması Türkiye mevzuatına dahil ediliyor.

Not: Bu metin SHGM tarafından yayımlanan taslak talimat hükümlerine dayanmaktadır. Taslak üzerinde değişiklik yapılması veya nihai metinde farklı düzenlemelerin yer alması mümkündür.