Ülkemizin dronlarla (İHA) ilgili süreci Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü yönetiyor. 2024 yılına girdiğimiz bu süreçte cezalar drone kullananları özellikle ilgilendiriyor. Sosyal medyada, paylaşım yapılan diğer mecralarda çokça üstünde durulan izinsiz uçuş ya da lisanssız uçuş ile ilgili kirli bilgileri ortadan kaldıracak, resmi gazetede yayınlanmış tüm cezaları bu haberimizde bulabileceksiniz.
Drone pilotları birçok düzenleme ve gereklilikle karşı karşıyadır. Peki dronları içeren ihlallerin gerçek cezaları nelerdir? Burada sizlere genel bir bakış sunmaya çalışacağız. Güzel fotoğraflar ve videolar çekmek için dronuyla gökyüzüne çıkan herkesin yasal olarak temiz olabilmesi için artık pek çok kural ve düzenlemeye uyması gerekmektedir. Ancak bilerek veya bilmeyerek bir ihlalde bulunursanız ne gibi sonuçlarla karşılaşırsınız? Çoğu zaman olduğu gibi bu durum oldukça kafa karıştırıcı olabiliyor.
Yasal Uyarı: Bu yasal bir tavsiye değildir. Bilgilerin doğruluğu veya eksiksizliği konusunda açıkça hiçbir sorumluluk veya garanti kabul etmiyoruz. Araştırma bilgimiz ve inancımız dahilinde gerçekleştirilen bu bilgilerin kullanımıyla ilgili risk açıkça size aittir.
Öncelikle drone uçuşlarına ilişkin mevcut düzenlemelerin ihlal edilmesinin her ülkede farklı sonuçları olduğunu belirtelim. Bu yazıda kendimizi ülkemizdeki durumumuzla sınırlıyoruz.
Cezai kovuşturma: Bu gibi durumlarda, drone ile ilgili ciddi bir ihlal cezai sonuçlara yol açabilir. Bunun en belirgin örneği “ hava trafiğine tehlikeli müdahale” olabilir. Ceza kanunu yürürlüğe girer girmez hapis cezası da para cezasının yanında mümkündür.
Hukuki kovuşturma: İkinci düzeyde, ihlaller hukuk davası şeklinde medeni hukuk sonuçlarına yol açabilir. Bunun nedeni örneğin üçüncü şahısların mallarına verilen zararlar ve bunun sonucunda ortaya çıkan tazminat talepleri olabilir. Üçüncü bir tarafın gizliliğinin ihlali benzer iddialarla sonuçlanabilir.
Drone ve aksesuarlarına el konulması: Bazı durumlarda drona yetkililer tarafından el konulabilir. Bu, örneğin bir kazanın araştırılması İHA’nın analiz edilmesini gerekli kılıyorsa gerçekleşebilir. Eğer drone suç işlemek amacıyla kullanılmışsa bu da seçeneklerden bir diğerini kapsar.
İdari suçlar: Geçerli bir düzenlemeyi ihlal etmeniz durumunda, normalde bu idari suçlar için para cezası uygulanacaktır. (Para cezaları ile ilgili açıklamalarımız aşağıda bildirilmiştir)
Drone ihlallerinin cezası ne kadar?
Her zaman olduğu gibi: duruma göre değişir. Karayolu trafiğinin aksine, bir drone pilotu olarak sizin için belirli idari suçların tam olarak “fiyatlandırıldığı” özel bir ceza kataloğu yok olsa da ülkemizin resmi gazetesinde 29 Aralık 2023 tarihinde, 2024 yılında uygulanacak İHA pilotları veya şahısları ilgilendiren cezalar tebliğ edilmiştir.
Dolayısıyla, aşağıdaki örnekler için belirli bilgiler veya para cezaları arıyorsanız…
- Dronumu havalimanında uçuşa yasak bölgede uçurursam cezası ne olur?
- Drone ile başkalarının mahremiyetini ihlal etmenin cezası nedir?
- Bir drone operatörü doğru şekilde kayıt yaptırmazsa ne gibi ceza alır?
- İzin verilen maksimum irtifanın üzerinde uçmanın cezası nedir?
- Drone sigortam yoksa ne olur?
- Bir drone pilotu, dronunu kullanmak için uygun drone lisansına sahip değilse ne tür bir cezayla karşı karşıya kalabilir?
… sizlere bildirilen ceza tutarlarının doğrudan net rakamları veriliyormuş gibi olsa da bir ihlalin birden fazla nedenden ötürü, size tek bir ceza değil, birden fazla ceza uygulanabilir. İşte bu nedenle izinsiz uçuş, ehliyetsiz uçuş, uçuş sırasında yaptığınız farklı ihlaller ve diğer şeyler de göz önüne alındığında devletin size uyguladığı ceza miktarlarını T.C Resmi Gazete‘de 29 Aralık 2023 – Sayı : 32414 (2. Mükerrer) yayınlanan tebliğe istinaden aşağıdaki şekilde sunmak isteriz:
| İnsansız Hava Araçları ile izinsiz veya kayıtsız, tescil olmadan uçuş gerçekleştirilmesi | 54.680TL |
| İHA’nın ait olduğu sınıftaki zorunlu teçhizat gerekliliklerine uyulmadan uçuş yapılması | 13.665TL |
| Bakım el kitaplarındaki gerekliliklere uygun bakım yapılmadan uçuş yapılması | 13.665TL |
| 25 kilogram üstü İHA’ya üçüncü şahıs mali mesuliyet sigortası yaptırılmadan uçuş yapılması | 54.680TL |
| Uçuş operasyon el kitabı ve pilot lisansı gerekliliklerine uyulmadan uçuş yapılması | 13.665TL |
| Uçuş izni gerekliliklerine uyulmaması ve uçuşa yasak bölgelerde uçuş yapılması | 54.680TL |
| Özel hayatın gizliliğinin ihlal edilmesi veya güvenliğinin tehlikeye atılması | 13.665TL |
Buradaki ceza miktarlarına baktığınızda, izinsiz bir drone uçuşu 54.680TL ile yer bulurken, uçulmaması gereken bir yerde uçtuğunuzda bir 54.680TL daha ceza alarak toplamda 109.360TL ceza yemeniz mümkün. Cezai hükümlerde sadece tek bir ihlali yaptığınızı düşünseniz de bunun diğer ihlalleri de içinde barınabileceğini unutmamak ve bu ağır yaptırımları düşünerek uçuşları gerçekleştirmek gerekmektedir.
Özellikle sportif drone sahipleri benim dronum 500gr altı olduğu için yukarıdaki cezai hükümlerin hiçbirini taşımamaktayım gibi bir düşünceye sahip ise o düşünceden bir an evvel kurtulmaları gerekmektedir. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü 500gr altı dronların sistemlerine kayıt olma zorunluluğunu bulundurmamakla birlikte, uçuş izni ile ilgili ihlallerde 500gr altı olup olmamasına bakmamaktadır. Bu da demek oluyor ki Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü 500gr altı uçuşlarda uçuş izni arayabilir ve izin yok ise ceza tebliğ edebilir.
Peki her uçuş için, izin şart mıdır?
SHGM‘nin web sitesinde yer alan yeşil alanlı bölgelerde yine SHGM‘nin kuralları çevresinde uçuş izni aranmayabilir. Ancak ülkemizde yeşil alanların azlığından dolayı birçok uçuş, izne tabidir.
Uçuş izni nasıl alınıyor?
Uçuş izni alabilmek için İHA 1 Ticari Pilot sertifikasına sahip olmak, dronunuza üçüncü şahıs mali sigortası yaptırmak, iha.shgm.gov.tr‘de bulunan uçuş formunu (Form19) doldurarak gerekli ödemeyi (280.ooTL) yapmanız gerekmektedir. Bunların yapılmasına müteakip, SHGM size 5-7 iş günü içerisinde uygunluk vermekte ya da vermemektedir. İHA 1 Sportif(Amatör) – İHA 0 Sportif(Amatör) sertifikaları uçuş izni talebinde bulunamamaktadır.
Bu makalenin, geçerli düzenlemelere ve yasalara uyulmadığı takdirde drone uçurmanın her pilotun bilmesi gereken ciddi sonuçlara yol açabileceğini size açıkladığını umuyoruz. T.C Resmi Gazete‘de 29 Aralık 2023 – Sayı : 32414 (2. Mükerrer) yayınlanan ceza tebliğlerini de kaynak olarak aşağıda tarafınıza sunuyoruz. Güvenli ve kırımsız uçuşlar.
