18 Ocak’ta drone (İHA) cezalarının bilgi kirliliğini ortadan kaldıran bir makalemiz ile sizlerleydik. Bir gün sonrasında Anayasa Mahkemesi 19 Ocak 2024 tarihinde, bir basın duyurusuyla SHGM‘nin (Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü) idari para cezaları kapsamında kurumun bir yasama organı olmaması nedeniyle kesmiş olduğu idari para cezalarının anayasaya aykırı olduğuna ve iptaline, iptal hükmünün kararını ise resmi gazetede yayınlandıktan 9 ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi.
Karar nasıl gerçekleşti?
İtiraz yoluna Bayburt Sulh Ceza Hakimliği tarafından başvuruldu. Madde 143‘e yapılan itirazın konusu ise şöyledir: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün sivil havacılığı düzenlemek maksadıyla alacağı önlemlere uymayanlara, beşyüz Türk Lirasından onbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. Bu madde hükümlerine göre idarî para cezasına karar vermeye Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü yetkilidir”
İtirazın gerekçesi şu cümlelerle yapılmıştır:
Başvuru kararında özetle; idari para cezası uygulanacak eylemin unsurlarını belirleme yetkisinin yasama organına ait olduğu ancak kuralla bu yetkinin idareye verildiği, bu durumun suçta ve cezada kanunilik ilkesini ihlal ettiği belirtilerek kuralın, Anayasa’nın 2., 7., 38., 87. ve 124. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Anayasaya aykırılık sorunu:
Hukuk devletinin temel ilkelerinden biri belirliliktir. Bu ilkeye göre yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfî uygulamalarına imkân tanımaması gerekir. Belirlilik ilkesi; hukuksal güvenlikle bağlantılı olup bireyin kanundan, belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini verdiğini bilmesini zorunlu kılmaktadır. Anayasa’nın 38. maddesinin birinci fıkrasında, “Kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz.” denilerek suçun kanuniliği ilkesi; üçüncü fıkrasında da “Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur.” ifadesine yer verilerek cezanın kanuniliği ilkesi getirilmiştir. Anayasa’nın anılan maddesinde yer alan suçta ve cezada kanunilik ilkesi uyarınca yasaklanan eylemler ile bunlara verilecek cezaların hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak biçimde kanunda gösterilmesi ayrıca kuralın açık, anlaşılır ve sınırlarının belirli olması gerekmektedir. Kişilerin yasaklanan eylemleri önceden bilmeleri gerektiği düşüncesine dayanan bu ilkeyle temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alınması amaçlanmaktadır.
Kuralda idari suç teşkil eden ve idari para cezası yaptırımına bağlanan eylemlerin konusunun Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün insansız hava araçları ile ilgili koyduğu kurallara ve bu kapsamda sivil havacılığı düzenlemek maksadıyla alacağı önlemlere uymamak olduğu anlaşılmaktadır. İtiraz konusu kuralda Genel Müdürlük tarafından insansız hava araçlarıyla ilgili koyulacak kuralların ve sivil havacılığı düzenlemek maksadıyla alınacak önlemlerin neler olduğuna sayma suretiyle yer verilmediği gibi kuralın da yer aldığı Kanun’da veya başka bir kanunda Genel Müdürlüğün insansız hava araçlarına ilişkin yapabileceği düzenlemelerin kapsamına ve şartlarına dair hüküm bulunmamaktadır. Kural, idari para cezası şeklinde yaptırıma bağlanan eylemlerin konusu olarak idari bir makamın koyacağı kural ve önlemlere atıf yapmakta ve yalnızca yaptırım uygulayacak yetkili makamı belirlemektedir. Kuralda, yaptırıma konu olacak Genel Müdürlüğün insansız hava araçları ile ilgili yapacağı düzenlemelere ilişkin açık ve belirgin bir alan çizilmemekte, böylece idareye sınırları belirli olmayan bir düzenleme yetkisi verilmektedir. Dolayısıyla kuralla, temel hak ve özgürlüklere ilişkin bir alanda, doğrudan ikincil düzenlemeler vasıtasıyla, idare tarafından kurallar konulmasına imkân tanınmaktadır. Başka bir anlatımla, kuralla idari cezaların düzenlenmesi bakımından idarenin keyfî uygulamalarını önleyici, objektif nitelikte herhangi bir çerçeve hüküm getirilmemektedir.
HÜKÜM
14/10/1983 tarihli ve 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu’nun 10/11/2016 tarihli ve 6758 sayılı Kanun’un 29. maddesiyle değiştirilen 144. maddesinin dördüncü fıkrasının Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, iptal hükmünün Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE’DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE 30/11/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Tüm bu bilgiler ışığında ülkemiz drone camiasında büyük bir bilgi kirliliği oluştu. O da nedir? Artık drone (İHA) uçuşlarına ceza yok ve rahatlıkla uçuş yapabiliriz. Keşke böyle bir şey olsaydı ancak bakıldığında bunun böyle olmadığını sizlere hızlıca açıklamak istiyoruz. Anayasa Mahkemesinin basın duyurusunda SHGM‘nin cezaları belirleyecek unsur olamayacağı ve buna karar veremeyeceği bildirildi. Bu bilgiye istinaden bu kararı ise ancak 9 ay sonra yürürlüğe koyacağını tebliğ etti.
DroneFeast olarak konuyu Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Hukuk Müşavirliği, Hukuk Müşaviri V. Berna KILINÇOĞLU ÖZKAN‘a bir telefon açarak sizler için sorduk.
Anayasa Mahkemesi kararı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne tebliğ edildi mi?
BKÖ: Anayasa Mahkemesi Kararının tebliği basın duyurusuyla kurumumuzda bilinmekte ve takip edilmektedir.
Bu karar ile artık drone (İHA) cezalarıyla ilgili yetkili merci SHGM değil midir?
BKÖ: Anayasa Mahkemesi kararının yürürlüğe girmesi resmi gazetede yayınlandıktan sonraki 9 aylık süreçte gerçekleşecektir. Bu süre zarfı içerisinde mevzuatın güncellenmesi ve meclise sunulması süreçleri devam ederken kurumumuz SHGM‘nin tüm cezai hüküm ve kuralları aynı şekilde işlemde olmaya devam edecektir.
Dokuz aylık sürecin sonunda cezalara artık siz karar veremeyecek misiniz?
BKÖ: Süreç mevzuatın hazırlanıp güncellemesiyle belirli olacak bir durum olup, mevzuatın güncellemesinin ardından nasıl ilerleneceği önümüzdeki dönemde belli olacaktır.
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü ile yaptığımız bu görüşmede bir mevzuat güncellemesi olacağını anladığımız İHA ile yapılan ihlallerde alınacak cezai hüküm ve kuralların uygulanmasında bir değişikliğe gidileceği artık hepimizin ortak bir bilgisi olarak yer almaktadır. Ancak Anayasa Mahkemesi, bunun uzun bir süreç olacağından mütevellit kararı Resmi Gazete’de yayınlanmasından tam dokuz ay sonrasına bırakmıştır. Bunu da şu cümlelerle açıklamıştır: 2920 sayılı Kanun’un 144. maddesinin (4) numaralı fıkrasının iptal edilmesi nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edecek nitelikte görüldüğünden iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğun doldurulabilmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından gerekli düzenlemelerin yapılması için Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince bu fıkraya ilişkin iptal hükmünün kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.
Buraya kadar bıkmadan usanmadan okuyan okuyucularımıza şu özet cümleyi bildirmek istiyoruz:
SHGM’ye bağlı cezalar şu saatten itibaren dokuz ay boyunca yürürlükte olacak olup, dokuz ay sonra SHGM’nin cezaları belirleme yetkisinin onda olup olmayacağı mevzuatın güncellenmesi ve meclis kararıyla belli olacak bir süreci içermektedir. Bu emsal nitelikteki davanın, Türk Drone Pilotlarının kanayan birçok yarasına merhem olabilecek bir mevzuat güncellemesiyle, ortaya çıkan oldukça yüklü cezaların daha adil bir zemine oturtulması açısından bir fırsat niteliği taşımaktadır. Bu fırsat Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün keyfi sayılabilecek bazı cezalarının iptaline ya da minimum düzeye indirilmesine kadar birçok hobiciyi ve drone pilotunu memnun edebilir.
Unutulmamalıdır ki; drone (İHA) ile yaptığınız ihlallerin kuralları ve cezaları aynı şekilde devam etmektedir. Uçuşlarınızı izinsiz yapmamalı ve İHA kurallarına uymayı atlamamalısınız! Süreci DroneFeast olarak yakından takip ediyor, en doğru bilgiyi almanız için tüm imkanlarımızı sarf ediyoruz.
ANAYASA MAHKEMESİ BASIN DUYURUSU LİNKİ İÇİN TIKLAYABİLİRSİNİZ.
ANAYASA MAHKEMESİ BAYBURT SULH CEZA HAKİMLİĞİ KARARI İÇİN TIKLAYABİLİRSİNİZ